Ergenlik dönemi hormonal gelişim ile birlikte, çocuksu davranışların terk edilmeye başlayıp, yetişkin rollerinin benimsenmeye başlandığı dönemdir. Toplumsal etkiler ve fiziksel değişimlerdeki farklılıklar sebebi ile kız ve erkek çocukları bu dönemde farklı şeyler yaşarlar, fakat bu süreç her iki cinsin de en savunmasız, en zayıf olduğu ve doğru bilgiye en aç olduğu süreçtir.
Ergenlik döneminde çocuğun, cinselliği farkına varmasıyla birlikte çocukta cinsel gelişim de söz konusudur. Bu konuda çocuk ile nasıl konuşacağını ona nasıl davranacağını bilmeyen aileler, toplumun bazı kalıp yargıları sebebiyle çocuk üzerinde yanlış yaklaşımlar uygularlar. Bu kalıp yargılar, çocuk üzerinde yetişkinlikte geri dönülmesi zor psikolojik sorunlara yol açabilir.Çocuklarıyla bu konuyu hiç konuşmayan aileler, çocuğun zihninde “Cinsellik, ayıptır” algısı yaratır. Ve çocuklar, bu algılamayla birlikte yaşadıkları hiçbir cinsel sorunu ailelerine anlatamazlar. Bilgiyi, internetten veya arkadaş ortamından edinmeye başlarlar.
Peki nedir bu kalıp yargılar?
Eğer belirli bir konuda bir ülkedeki kalıp yargıları anlamak istiyorsanız, yapmanız gereken ilk şey sözlüğe bakmaktır.Türkçe Sözlük ( bu tanım daha sonrasında değiştirilmiştir.)“Cinsellik: Haz alma, fizyolojik doyum sağlama gibi durumların gerçekleşmesini sağlayan aktiviteler bütünü.”Yabancı Sözlük“Sexuality: Capacity for sexual feelings.”(Cinsel duyguların kapasitesi)Kolayca anlaşılacağı gibi, Türkiye’de cinselliğin yalnızca bir aktiviteden bir “eylemden” ibaret olduğu düşüncesi vardır. Bu görüş git gide azalsa da ülke çapında maalesef hala yaygın. Ancak cinsellik yalnızca eylemden ibaret değildir. Cinsellik, bedensel, duygusal ve zihinsel gelişim ile de ilgilidir. Kızlar ve erkekler, ergenlik dönemini hem bedensel hem duygusal hem de zihinsel gelişimlerle birlikte atlatırlar. Bu dönemde ailelerinin desteği çocuklar için çok önemlidir. Çünkü bu dönemde, ergenler kendilerinde olan değişimleri anlamakta zorlanırlar, bunların üstesinden gelmek için başkalarının yardımlarına ihtiyaçları vardır.Kendi ergenliğinizi düşünün, bu süreçte ihtiyacınız olan bilgilere doğru zamanda ulaşamadığınızda bir çok sıkıntı ve hayal kırıklığı yaşadınız. Ve ilerleyen zamanlarda “Her konuda sizin arkanızda olan, ama konu cinselliğe gelince aileniz size neden yardım etmiyor? Cinsellik ayıp bir şey mi?” diye düşünmekten kendinizi alamadınız.
Ülkemiz de dahil olmak üzere, ergenlerin yaşadığı en büyük sorunlardan biri, ailelerin bu tür konuları çocuklarıyla konuşmaktan çekinmeleri nedeniyle, ergenlerin bu tür bilgileri internetten kendi başlarına araştırıp, bilgi kirlilikleri içerisinde yanlış ve kendilerine zarar veren bilgilere ve kişilere ulaşmasıdır. Ebeveynler bu konuda çekinirler çünkü genellikle ebeveyn çocuğunun büyüdüğünü kabul etme zorluğu ve konunun hassasiyeti nedeniyle ergenle konuşmaktan kaçınır. Onun soru sormasını bekler. Oysa ebeveyne böyle bir konuda çocuğu ile konuşmak ne kadar zor geliyor ise ergen için bu zorluk daha fazla geçerlidir. Öyle ise öncelikle ergenin bedensel değişimleri doğru algılaması ve cinsel davranışları doğru yorumlaması için sağlıklı bilgiye ihtiyaç vardır. Bu ihtiyaç eğer anne baba tarafından karşılanmaz ise ergen çok farklı kaynaklardan bilgilenme çabası içine girecektir. Bu bilgilerin doğruluğu karşısında ise yorum yapma şansımız olmayacaktır. Çünkü ergenlik döneminde, bu tür önemli konularda ailenin yardımını görmeyip kendi araştırmalarıyla bilgi edinen çocuk edindiği bilgi yanlış olsa bile , bunu size karşı asla kabullenmeyip uygulamaya devam edecektir.
VAKA: ( Stephen King-Göz Kitabından Alıntı) Stephen King’in Göz adlı kitabı ailenin, ergenlik dönemi üzerindeki etkisinin bilimsel verilere ve gerçek yaşantılara dayandırarak anlatan kitapalrdan biri. Kitabı okuduktan sonra olayın gerçek karakterlerine ve tanıklarına internet üzerinden araştırıp ulaşabilmeniz mümkün.“Carrie, hayatı boyunca annesi tarafından ihmal edilmiş, okul arkadaşları tarafından aşağılanmış bir kızdır. Annesi dinine oldukça bağlı, aşırı baskıcı ve cinselliği günahtan öte gören biridir. Bu nedenle Carrie ilk regline kadar, cinsellik ile ilgili en ufak bilgiler dahil olmak üzere hiçbir bilgisi olmadan yetişmiştir. Okuldaki toplu banyo sırasında ilk adetini yaşayan ve ne olup bittiğini anlamadığı için öldüğünü sanan ,arkadaşları tarafından acımasızca aşağılanan Carrie'nin hayatında geri dönüşü olmayan sorunlar olmaya başlayacaktır.”
Cinsellik, doğal bir ihtiyaçtır. Ancak diğer fizyolojik ihtiyaçlarımız gibi kontrol edilemeyen bir ihtiyaç değildir. Bununla beraber, cinsel enerjimiz yalnızca cinsel ilişkiye girmekle boşalmaz. Hobilerle, sosyal aktivitelerle, arkadaşlarımızla yaptığımız konuşmalarla bile cinsel enerji boşaltılabilir. Masturbasyon da cinsel enerjinin boşaltılmasının yollarından biridir. Bu nedenle aileler tarafından mastürbasyon pis ve kötü bir davranış olarak nitelendirilmemelidir. Bu tip bir durumla karşılaşıldığında, yapılması gereken herhangi bir tepki vermeden o ortamı terk etmek çocuğun kendine olan özgüvenini koruması açısından daha yararlı olacaktır. Masturbasyon konusunda anormal herhangi bir durumla karşılaştığınızda ise tepki göstermek yerine, erkek çocuk için “baba” figürünün; kız çocuk için “anne” figürünün çocukla şevkat göstererek ve kendisinin de bu tür şeyler yaşadığını karşı tarafa belli ederek onunla konuşabilir yada bu konuda terapiste danışabilirsiniz.
Masturbasyon olgusunun, tepkiyle karşılandığı bir vaka örneği inceleyelim.“ A. R, 29 yaşında erkek. Özgüven eksikliği ve asosyallik düşüncesinden dolayı terapiye gelmiştir.”(A.R ’nin söyledikleri 8 oturumluk olgu sunumundan derlenmiştir.)(www.bohatala.com)“Lise zamanlarımda arkadaş ortamında sürekli cinsellik konuşuluyordu. Ozaman bile onların konuştuğu çoğu şeyi anlamıyordum, onlar kadar bilgim yoktu. Sabah onlarla konuşup, akşam internetten araştırıyordum. Onlar okulda çok popülerdi, yeteneklilerdi. Onların yanında kendimi çok kötü hissediyordum . Bir gün evde mastürbasyon yaparken babam gördü. Ve bana kızdı. Kendimi daha fazla işe yaramaz gibi hissettim. Okulda arkadaşlarımın hafta sonu geneleve (whorehouse) gideceklerini duydum. Ve ben de kendimi kendime kanıtlamak için gitmeye karar verdim. Hayatımın en kötü günüydü. Çok aşağılandım. Alay ettiler, çıplak bir şekilde fotoğraflarımı çektiler ve onları yayınlayacaklarına dair beni tehdit ettiler. Uzun bir süre onlar ne dediyse yapmıştım.”
Ergenlik döneminde, Türkiye’de ailenin tam tersi şekilde akran gruplarıyla cinsellik üstü kapalı değil açıkça konuşuluyor. Bu da ergenlerin üstteki örnekte olduğu gibi yanlış yönlendirilmesine ve gelecekte bile bu durumlar nedeniyle sorun yaşayabilmelerine neden oluyor. Aileler, çocuklarıyla bu tür konuları konuşmanın, onlarda cinsellik konusunda bir sorumsuzluk yaratabileceğini düşünüyor. Ancak şu da bir gerçektir ki, ergenlik döneminde ergenin cinsel bilgi alması gereklidir. Bu ihtiyacı sizden karşılayamadığında, yukarıdaki örnekteki gibi internet ortamından yada arkadaş çevresinden bu bilgileri öğrenmesi olasıdır.
Aileler ne yapmalı?(www.e-psikiyatri.com)
Cinsiyet ile ilgili değişimin doğal ve sağlıklı gelişimin bir parçası olduğu çocuklara öğretilmeli.Cinsiyeti iktidar kaynağı olarak göstermemeli. Cinsiyetin seksten ibaret olmadığı öğretilmeliCinsel yolla bulaşan hastalıklar hakkında bilgilendirmeli. Öz bakımın bir parçası olduğu belirtilmeli. Çocukların, cinsellikle İlgili bilgilere ulaşması günümüzde çok kolay. Önemli olan bilginin doğru kullanılması. Hayatı hakkın da sorumluluk, inisiyatif almak öğretilmeli. Çünkü bedelini ödeyen insanlar, sonuçları düşünerek hareket eder.Cinsellik konusunda konuşmaktan kaçınmayın. Aileler konuşmazsa çocuklar, cinsellikten utanmayı öğrenirler.Cinsel ilişkinin özel olduğu ve fiziksel bir ihtiyaç olduğu mesajı verilmeli."CİNSELLİK AYIP YADA GÜNAH DEĞİLDİR!"
Süha Topçu
Psikolojik Danışman
